Dopluis op je Areca Palm
In het kort
Dopluis is de Nederlandse naam voor zachte schildluis (Coccidae): bolle, glanzende bruine dopjes van 2 tot 5 mm die roerloos op stengels, bladstelen en bladnerven zitten.
Het dopje is het beestje zelf, dus als je hem met je nagel optilt komt hij in zijn geheel mee. Dat is meteen het verschil met harde schildluis, waar het schild losschuift en de luis achterblijft. De meeste mensen ontdekken dopluis niet aan de beestjes maar aan het kleverige blad. Dopluis zuigt sap uit de vaatbundels en scheidt het overschot uit als honingdauw, die op onderliggende bladeren, de vloer of de vensterbank druppelt. Op die honingdauw groeit vervolgens zwarte roetdauw en komen mieren af. De aanpak: dep elk dopje weg met een wattenstaafje in 70% alcohol, spoel de plant af, behandel met neemolie of horticulturele olie en herhaal elke 5 tot 7 dagen, 4 tot 6 weken lang. Alleen de net uitgekomen kruipers zijn raakbaar en die komen in golven uit, dus die herhaling is geen overdaad maar de kern van de behandeling (UC IPM).
Ik controleer op dopluis met mijn handen in plaats van met mijn ogen. Eén keer per maand ga ik met mijn vingers over de onderkant van een paar bladeren en langs de bladstelen. Plakt het, of voel ik bobbeltjes op de nerf, dan weet ik genoeg. Kleverigheid merk je weken eerder dan dat je de bruine dopjes zelf opmerkt, en juist in die weken is de kolonie nog klein genoeg om met een wattenstaafje op te lossen.
De Areca Palm komt oorspronkelijk uit Madagaskar en houdt van een hoge luchtvochtigheid.
Droge kamerlucht is niet alleen ongunstig voor de plant zelf, het is ook precies het klimaat waarin deze plaag zich het snelst uitbreidt.
Hoe erg is het?
De meest voorkomende oorzaken bij je Areca Palm
Meegekomen met een nieuwe plant
Meest voorkomendVerreweg de meeste dopluis komt binnen met een pas gekochte plant. Een beginnende besmetting bestaat uit een paar microscopisch kleine kruipers en blijft weken tot maanden onzichtbaar, tot de eerste dopjes zich vormen. Twee tot drie weken quarantaine vangt dat op.
Eén gemist vrouwtje herstart alles
Eén achtergebleven vrouwtje zachte schildluis legt vijftig tot tweeduizend eitjes onder haar dopje, die binnen één tot drie weken uitkomen (University of Wisconsin Horticulture). Daarom is één grondige poetsbeurt nooit genoeg: alles wat onder de dopjes zit, overleeft.
Het kruipervenster wordt gemist
Alleen de net uitgekomen kruiper is nog ongepantserd en dus raakbaar voor alcohol, zeep en olie. Dat venster duurt per kruiper maar één tot twee dagen; daarna sluit het wasdopje zich en glijdt elk contactmiddel eraf (UC IPM). Wie één keer spuit, raakt alleen de kruipers die op dat moment toevallig rondliepen.
Mieren houden de kolonie in stand
Mieren zijn dol op de honingdauw en verdedigen dopluis actief tegen natuurlijke vijanden zoals sluipwespen en lieveheersbeestjes (UC IPM). Lopen er mieren op je plant, dan blijft de dopluis terugkomen zolang je die mieren niet ook aanpakt.
Binnenshuis is er geen winterstop
In een verwarmde kamer komen de generaties het hele jaar door uit, terwijl buiten meestal maar één generatie per jaar loopt (NC State Extension). Dat is precies waarom dopluis op kamerplanten zoveel hardnekkiger voelt dan in de tuin.
Wat moet je doen?
Dit stappenplan werkt voor de meeste gevallen. Bij ernstige aantasting: voer alle stappen uit.
Kleverig blad is je vroegste signaal
Dopjes zie je pas als ze al een tijdje zitten, maar plakkerig blad merk je eerder. Voelt een blad glad-plakkerig aan of zie je glanzende druppels op de vensterbank onder de plant, kijk dan meteen boven die plek: de dopluis zit bijna altijd op het blad of de stengel er direct boven.
Alcohol eerst, olie daarna
Zolang het wasdopje intact is, glijdt olie er gewoon af. 70% isopropylalcohol lost die waslaag op, waardoor de luis pas echt raakbaar wordt. Mechanisch deppen met alcohol en daarna pas spuiten scheelt weken behandelen.
Mieren verraden de plek
Een mierenspoor langs een stengel loopt bijna altijd naar een kolonie sapzuigende luizen. Volg het spoor omhoog en je vindt de dopluis, ook als die aan de onderkant van een blad zit waar je niet kijkt.
Roetdauw afvegen is cosmetica
De zwarte aanslag is een schimmel op de honingdauw, niet in de plant. Poets het blad gerust schoon zodat er weer licht doorkomt, maar reken erop dat het terugkomt zolang de dopluis er nog zit (University of Wisconsin Horticulture).
Zoek langs de nerven, niet op het blad
Dopluis kiest bij voorkeur de hoofdnerf aan de onderkant van het blad, de bladsteel en de oksel waar blad en stengel samenkomen. Draai verdachte bladeren om en ga met je vinger over de nerf: bobbelt hij, dan zitten daar dopjes.
Hoe voorkom je dopluis?
Dopjes zie je pas als ze al een tijdje zitten, maar plakkerig blad merk je eerder. Voelt een blad glad-plakkerig aan of zie je glanzende druppels op de vensterbank onder de plant, kijk dan meteen boven die plek: de dopluis zit bijna altijd op het blad of de stengel er direct boven.
Zolang het wasdopje intact is, glijdt olie er gewoon af. 70% isopropylalcohol lost die waslaag op, waardoor de luis pas echt raakbaar wordt. Mechanisch deppen met alcohol en daarna pas spuiten scheelt weken behandelen.
Een mierenspoor langs een stengel loopt bijna altijd naar een kolonie sapzuigende luizen. Volg het spoor omhoog en je vindt de dopluis, ook als die aan de onderkant van een blad zit waar je niet kijkt.
De zwarte aanslag is een schimmel op de honingdauw, niet in de plant. Poets het blad gerust schoon zodat er weer licht doorkomt, maar reken erop dat het terugkomt zolang de dopluis er nog zit (University of Wisconsin Horticulture).
Dopluis kiest bij voorkeur de hoofdnerf aan de onderkant van het blad, de bladsteel en de oksel waar blad en stengel samenkomen. Draai verdachte bladeren om en ga met je vinger over de nerf: bobbelt hij, dan zitten daar dopjes.
Veelgestelde vragen
Wat is dopluis precies? ▼
Dopluis is de Nederlandse naam voor zachte schildluis (familie Coccidae), een sapzuigend insect dat zich onder een bol, glanzend wasdopje van 2 tot 5 mm op stengels en bladnerven vestigt. Het dopje is het beestje zelf, geen los schildje. Dopluis scheidt honingdauw af, waardoor het blad kleverig wordt en er zwarte roetdauw op groeit.
Wat is het verschil tussen dopluis en schildluis? ▼
Dopluis is een soort schildluis, niet iets anders. Schildluis is de verzamelnaam; dopluis is de zachte variant (Coccidae). Het verschil met harde schildluis (Diaspididae) merk je aan twee dingen: bij dopluis komt het hele beestje mee als je het optilt, en dopluis geeft kleverige honingdauw met roetdauw. Bij harde schildluis schuift alleen een los dekseltje weg en blijft het blad droog.
Hoe herken je dopluis? ▼
Zoek bolle, glanzende bruine tot geelbruine bultjes van 2 tot 5 mm, vaak in rijtjes langs de hoofdnerf aan de onderkant van het blad, op bladstelen en op stengels. Voelt het blad eronder plakkerig, zie je zwarte aanslag of lopen er mieren, dan is het vrijwel zeker dopluis. Bevestig met de nageltest: het hele beestje komt los.
Hoe krijg ik dopluis weg van mijn kamerplant? ▼
Dep elk dopje weg met een wattenstaafje in 70% isopropylalcohol, spoel daarna de plant af om honingdauw en kruipers te verwijderen, en behandel met neemolie of horticulturele olie tot alles bedekt is. Herhaal dat elke 5 tot 7 dagen gedurende 4 tot 6 weken, want alleen de net uitgekomen kruipers zijn kwetsbaar en die komen in golven uit (UC IPM).
Waarom is mijn blad kleverig door dopluis? ▼
Dopluis zuigt sap uit de vaatbundels en dat sap bevat veel meer suiker dan de luis nodig heeft. Het overschot scheidt hij uit als honingdauw, die op het blad eronder druppelt. Die kleverige laag is dus rechtstreeks luizenafval, en verdwijnt zodra de dopluis weg is en je het blad een keer afneemt.
Is het zwarte laagje op mijn blad gevaarlijk? ▼
Nee. Dat is roetdauw, een schimmel die op de honingdauw groeit en niet in het plantweefsel dringt (University of Wisconsin Horticulture). Wel blokkeert een dikke laag het licht, waardoor de plant minder goed groeit. Bestrijd de dopluis en veeg het blad daarna schoon; de roetdauw komt dan niet terug.
Waarom komt dopluis steeds terug? ▼
Onder elk dopje zit een eipakket van vijftig tot tweeduizend eitjes (University of Wisconsin Horticulture) en de kruipers die daaruit komen zijn maar één tot twee dagen kwetsbaar voordat hun eigen wasdopje sluit. Binnenshuis lopen die generaties het hele jaar door. Wie de behandeling na twee weken stopt, mist per definitie een lichting.
Helpt groene zeep tegen dopluis? ▼
Groene zeep of insectenzeep werkt op de kruipers, maar niet op de volwassen luizen onder hun wasdopje. Gebruik het dus als aanvulling nadat je de dopjes mechanisch hebt verwijderd, en herhaal wekelijks. Olie hecht beter en blijft langer werkzaam, dus voor een lopende besmetting is neemolie of horticulturele olie de sterkere keuze.
Welke kamerplanten krijgen het vaakst dopluis? ▼
Ficus, Citrus, Hedera, Schefflera, Dracaena, Strelitzia, varens en orchideeën staan bovenaan. Het zijn allemaal planten met stevige stengels en bladstelen waar een dopluis houvast vindt, en met dicht blad waar de kruipers ongezien kunnen wegkruipen.
Is dopluis schadelijk voor mensen of huisdieren? ▼
Nee, dopluis leeft alleen van plantensap en steekt of bijt geen mensen of dieren. De honingdauw is niet giftig, alleen plakkerig. Wel wil je hem opruimen, omdat hij mieren aantrekt en schimmelaanslag voedt.
Kan ik een plant met veel dopluis nog redden? ▼
Zolang de stengels nog soepel zijn en er gezond nieuw blad komt, is de plant te redden: snoei de zwaarst bezette delen weg en behandel de rest zes weken consequent. Zitten de verhoute stengels volledig dicht onder de dopjes en valt het blad massaal, dan is een nieuwe plant meestal de verstandigere keuze.
