Is een cyclaam giftig voor katten?
Een cyclaam is giftig voor katten. De ASPCA Animal Poison Control classificeert de Cyclamen als giftig voor katten en honden vanwege saponinen. Blad en bloem geven bij een hap meestal milde maagklachten; de knol onder de grond bevat de hoogste concentratie en is het echte risico. Bel je dierenarts als je kat in de knol heeft gebeten of aanhoudende klachten heeft.
De cyclaam is dé bloeier van de herfst en winter, met vlinderachtige bloemen boven hartvormig blad. Voor kattenbezitters zit er een addertje onder de potgrond: letterlijk, want het gevaar van deze plant zit vooral ondergronds.
Welke stof maakt een Cyclaam giftig?
De cyclaam bevat saponinen, met cyclamine als bekendste, die slijmvliezen irriteren en bij inname braken en diarree veroorzaken. De concentratie verschilt sterk per plantdeel: in blad en bloem is hij relatief laag, in de knol (de verdikte ondergrondse stengel waar de plant uit groeit) verreweg het hoogst. De meeste incidenten met alleen blad blijven daardoor beperkt tot voorbijgaande maagklachten, terwijl inname van knolmateriaal heftiger braken en in zeldzame gevallen hartritmeproblemen kan geven. Bij de cyclaam in pot zit de knol vaak deels zichtbaar boven de potgrond, binnen bereik van gravende poten.
Welke symptomen krijgt mijn kat?
De klachten hangen af van het gegeten plantdeel. Let op deze signalen:
- Kwijlen
- Braken
- Diarree
- Verminderde eetlust
- Na inname van knolmateriaal: heftig en aanhoudend braken
- Zelden, bij grote hoeveelheden knol: hartritmestoornissen of stuipen
Wat doe je als je kat ervan heeft gegeten?
Heeft je kat aan blad of bloem geknabbeld, ruim de resten op en houd hem enkele uren in de gaten; milde maagklachten trekken doorgaans vanzelf bij. Heeft je kat in de knol gebeten of gegraven, bel dan je dierenarts. Vermeld dat het om een cyclaam gaat en om welk plantdeel; dat onderscheid bepaalt de inschatting. Zet de plant daarna hoog of achter glas, want de deels zichtbare knol blijft een verleiding voor gravers.
- Verwijder eventuele plantresten uit de bek.
- Spoel de bek met lauw water, niet forceren.
- Bel je dierenarts of de Dierenartsenpost.
- Bewaar een plantfragment voor identificatie.
Bij verdenking direct contact opnemen met je dierenarts.
Hoeveel is gevaarlijk?
Van een hap blad wordt een kat hooguit een middag beroerd; echt gevaarlijk wordt het pas bij de knol, waar de saponinen-concentratie een veelvoud is van die in het blad. Praktisch betekent dat: een cyclaam op een hoge kast vormt een beheersbaar risico, terwijl een cyclaam op de vensterbank, waar de kat bij de pot en de deels zichtbare knol kan, een minder goed idee is.
Botanische context
De kamercyclaam stamt af van de Cyclamen persicum uit het oostelijke Middellandse Zeegebied. De naam alpenviooltje is dubbel misleidend: de kamersoort komt niet uit de Alpen en de plant is geen viooltje. De knol is het overlevingsorgaan waarmee wilde cyclamen de droge zomer doorkomen, en precies dat orgaan bewaart ook de hoogste concentratie beschermende gifstoffen. Tuincyclamen (zoals Cyclamen hederifolium) bevatten dezelfde stoffen.
Vaak verward met
De bijnaam alpenviooltje wekt de indruk van familie met het Kaaps viooltje, maar dat is buitenbeentje-naamgeving: de cyclaam hoort tot de sleutelbloemfamilie en is giftig, het Kaaps viooltje (Saintpaulia) is een volstrekt andere plant en volledig veilig voor katten. Wie de viooltjes-look zonder risico wil, kiest dus de echte Saintpaulia.
Veilige alternatieven uit onze collectie
Deze planten zijn volgens ASPCA veilig voor katten en geven een vergelijkbaar gevoel of uiterlijk.
De cyclaam is giftig voor katten met een duidelijk zwaartepunt in de knol. Blad-incidenten lopen meestal met een middagje maagklachten af; knol-incidenten verdienen een telefoontje naar de dierenarts. Wil je winterbloei zonder deze afweging, kies dan het Kaaps viooltje of de kerstcactus uit de veilige planten voor katten en honden.
Veelgestelde vragen
Mijn kat heeft een cyclaamblad gegeten, is dat gevaarlijk? ▼
Meestal blijft dat beperkt tot kwijlen, braken of diarree die vanzelf bijtrekken. Houd je kat enkele uren in de gaten en bel je dierenarts bij aanhoudende klachten. De knol is het gevaarlijke deel; blad-incidenten lopen zelden ernstig af.
Waarom is juist de knol van de cyclaam zo giftig? ▼
De knol is het overlevingsorgaan van de plant en bevat de hoogste concentratie saponinen, een veelvoud van wat in het blad zit. Inname van knolmateriaal kan heftig braken en in zeldzame gevallen hartritmeproblemen geven en is reden voor dierenartscontact.
Is de cyclaam ook giftig voor honden? ▼
Ja. De ASPCA classificeert de cyclaam als giftig voor honden en katten. Voor honden geldt het knolrisico extra, omdat zij eerder in potten graven.
Is het alpenviooltje hetzelfde als de cyclaam? ▼
Ja, alpenviooltje is een bijnaam voor de cyclaam. Verwarrend genoeg is de plant geen viooltje: het echte Kaaps viooltje (Saintpaulia) is een andere soort en juist volledig veilig voor katten.
Bronnen
- Cyclamen: giftig voor katten en honden · ASPCA Animal Poison Control Center
- Cyclamen: Poisons · Pet Poison Helpline