Is een amaryllis giftig voor katten?
Amaryllis is giftig voor katten. Alle delen bevatten lycorine en aanverwante alkaloïden, met de hoogste concentratie in de bol. Bij blad of stengel zie je meestal braken en kwijlen. Knabbelt je kat van de bol, bel dan meteen je dierenarts.
Een amaryllis op tafel met Kerst, en je kat die er net wat te lang naar zit te kijken. Begrijpelijke twijfel: die dikke bol en die felrode bloemen trekken aandacht, ook van een kat.
Welke stof maakt een Amaryllis giftig?
De gifstoffen in amaryllis zijn lycorine en verwante fenanthridine-alkaloïden. Die stoffen zitten in alle delen van de plant, maar de concentratie is veruit het hoogst in de bol. Ze werken cytotoxisch: ze prikkelen het maag-darm-stelsel direct, en bij grotere hoeveelheden gaan ze ook door op het centraal zenuwstelsel. Dat verklaart waarom een hapje blad meestal blijft bij wat braken, terwijl een hap bol echt een dierenarts-bezoek waard is.
Welke symptomen krijgt mijn kat?
De Amerikaanse ASPCA Animal Poison Control noemt deze klinische verschijnselen bij katten na ingestie van amaryllis:
- Braken
- Depressie en sufheid
- Overmatig kwijlen (hypersalivatie)
- Geen eetlust (anorexie)
- Diarree en buikpijn
- Tremoren (spiertrillingen)
- Lage bloeddruk (hypotensie)
Wat doe je als je kat ervan heeft gegeten?
Bij ingestie van blad of stengel: verwijder plantresten uit de bek, spoel de bek met lauw water en observeer je kat 12 tot 24 uur. Komt het braken niet voorbij mild, of zie je sufheid of trillingen, bel dan je dierenarts. Bij ingestie van de bol bel je meteen je dierenarts, ook als je kat nog niets laat zien. De bol is veruit het grootste risico. Bewaar een stukje plant of bol voor identificatie.
- Verwijder eventuele plantresten uit de bek.
- Spoel de bek met lauw water, niet forceren.
- Bel je dierenarts of de Dierenartsenpost.
- Bewaar een plantfragment voor identificatie.
Bij verdenking direct contact opnemen met je dierenarts.
Hoeveel is gevaarlijk?
Een klein hapje blad of stengel geeft meestal mild braken en wat kwijlen, vervelend maar zelden ernstig. De bol is een ander verhaal. Daar zit de hoogste concentratie alkaloïden, en daar zie je de zwaardere symptomen: tremoren, lage bloeddruk, soms ademhalingsproblemen. Het klassieke incident in Nederland is een forceer-bol die rond Kerst in de huiskamer staat. Kat klimt, knabbelt aan de bol of de net opkomende stengel, en dan is het oppassen.
Botanische context
Wat in Nederland in de winkel als "amaryllis" verkocht wordt, is botanisch bijna altijd Hippeastrum. De echte Amaryllis is het geslacht Amaryllis belladonna, een Zuid-Afrikaanse bolplant die hier zelden als kamerplant voorkomt. Voor je kat maakt het verschil niets uit: beide geslachten zitten in dezelfde familie (Amaryllidaceae) en bevatten dezelfde groep gifstoffen. De Pet Poison Helpline noemt Hippeastrum en Amaryllis belladonna onder hetzelfde toxiciteits-profiel.
Vaak verward met
Botanisch zijn dit twee verschillende geslachten. De "kerst-amaryllis" met de dikke bol en grote trompetbloemen is Hippeastrum, oorspronkelijk uit Zuid-Amerika. De echte Amaryllis belladonna, ook wel belladonnalelie, komt uit Zuid-Afrika en bloeit buiten in de nazomer. Voor de toxicologie maakt het niets uit. Beide bevatten lycorine en aanverwante alkaloïden, en beide zijn even giftig voor je kat.
Tulp en amaryllis zijn allebei bolgewassen die je rond de winter in huis ziet. Verder zijn het andere families. Tulp zit in de leliefamilie, met tulipalin A en B als gifstoffen. Amaryllis hoort bij de narcis-verwanten met lycorine. Voor je kat is het risico-patroon hetzelfde: blad en stengel mild, bol gevaarlijk. Heb je beide in huis tijdens de forceer-periode, behandel ze hetzelfde: uit kattenbereik.
Belangrijk verschil. Echte lelies (Lilium en Hemerocallis) zijn voor katten levensgevaarlijk: één hap blad of een lik van het stuifmeel kan binnen 24 uur tot acuut nierfalen leiden. Amaryllis is giftig, maar geeft geen nierfalen. De symptomen blijven bij maag-darm en, bij hoge dosis, het zenuwstelsel. Verwar de twee niet: bij een echte lelie tel je in uren, bij amaryllis kun je meestal eerst observeren bij blad-ingestie.
Andere bolgewassen die gevaarlijk zijn
De bol is bij deze planten het grootste risico. Vooral tijdens de forceer-periode in huis (januari tot april).
Veilige alternatieven uit onze collectie
Deze planten zijn volgens ASPCA veilig voor katten en geven een vergelijkbaar gevoel of uiterlijk.
Een amaryllis in huis is geen ramp, maar wel een plant die je bewust neerzet. Bol uit kattenbereik, gevallen bloemen direct opruimen, en bij verdachte hap meteen je dierenarts. Doe je dat, dan kun je met een gerust hart blijven genieten van die felle kerst-bloei. Op zoek naar alternatieven? Bekijk onze kat-vriendelijke kamerplant-collectie.
Veelgestelde vragen
Is amaryllis giftig voor katten? ▼
Ja. De Amerikaanse ASPCA Animal Poison Control classificeert amaryllis (Hippeastrum en Amaryllis belladonna) als giftig voor katten. De plant bevat lycorine en verwante fenanthridine-alkaloïden in alle delen, met de hoogste concentratie in de bol.
Wat is het gevaarlijkste deel van de amaryllis voor mijn kat? ▼
De bol. Daar zit veruit de hoogste concentratie alkaloïden. Een hap blad of stengel geeft meestal mild braken, maar van de bol kan je kat tremoren, lage bloeddruk en ademhalingsproblemen krijgen. Forceer-bollen die in huis staan tijdens de kerstperiode zijn een klassiek incident.
Wat zijn de symptomen als mijn kat van een amaryllis heeft gegeten? ▼
Braken, kwijlen, sufheid, geen eetlust, diarree en buikpijn. Bij grotere hoeveelheden of bol-ingestie ook tremoren en lage bloeddruk. Symptomen verschijnen meestal binnen een paar uur.
Wat moet ik doen als mijn kat aan een amaryllis heeft geknabbeld? ▼
Verwijder plantresten uit de bek en spoel met lauw water. Heeft je kat alleen aan blad of stengel geknabbeld, observeer dan 12 tot 24 uur en bel je dierenarts bij meer dan mild braken. Bij bol-ingestie bel je direct je dierenarts, ook als je kat nog symptoomvrij lijkt.
Is Hippeastrum hetzelfde als amaryllis? ▼
Niet botanisch. Wat in Nederland als amaryllis wordt verkocht is bijna altijd Hippeastrum, een Zuid-Amerikaans geslacht. De echte Amaryllis is Amaryllis belladonna uit Zuid-Afrika. Voor de toxiciteit maakt het verschil niets uit: beide bevatten lycorine en zijn even giftig voor je kat.
Is amaryllis net zo gevaarlijk als een lelie voor katten? ▼
Nee. Echte lelies (Lilium, Hemerocallis) zijn voor katten levensgevaarlijk en kunnen binnen 24 uur acuut nierfalen geven. Amaryllis is giftig, maar geeft geen nierfalen. De symptomen blijven bij maag-darm en, bij hogere dosis, het zenuwstelsel. Beide horen niet bij je kat in de buurt, maar de urgentie verschilt.
Bronnen
- Amaryllis - Toxic and Niet giftig Plants · ASPCA Animal Poison Control Center
- Amaryllis - Poison · Pet Poison Helpline