Is een lelie giftig voor katten?
Ja, echte lelies (Lilium en Hemerocallis) zijn LEVENSGEVAARLIJK voor katten. Elk plantdeel is giftig: blad, stengel, bloem, pollen en zelfs het water uit de vaas. Bij verdenking direct, en uiterlijk binnen 6 uur, naar de dierenarts. Niet wachten op symptomen.
Eén lelie in een vaas op tafel. Eén kat die er even langs strijkt en pollen op haar vacht krijgt. Dat is genoeg voor een fatale vergiftiging. Lelies zijn de gevaarlijkste kamerbloem die een kattenbaasje in huis kan halen, en bijna niemand weet dat.
Welke stof maakt een Lelie giftig?
Wat de exacte gifstof is, weten wetenschappers nog steeds niet. Wel staat vast wat hij doet: bij katten vernietigt hij de niertubuli (de filtertjes in de nieren) binnen 12 tot 24 uur na inname. Dat heet acute niertubulaire necrose. Het gif zit in elk deel van de plant. Bladeren, stengel, bloemblaadjes, pollen op de meeldraden, en het water waarin de bloem heeft gestaan. Een kat die een pollenkorrel van haar vacht likt heeft al genoeg binnen voor blijvende nierschade. Honden krijgen er hooguit een opgezette maag van. Voor katten is het anders, en niemand begrijpt precies waarom.
Welke symptomen krijgt mijn kat?
De eerste uren lijkt er weinig aan de hand. Dat is juist het verraderlijke. Onder de motorkap zijn de nieren al aan het beschadigen. Symptomen verschijnen in fasen, vaak in deze volgorde:
- Braken (vaak binnen 1 tot 3 uur)
- Lethargie en sloomheid
- Geen eetlust meer (anorexie)
- Kwijlen of schuimende mondhoeken
- Droge slijmvliezen en uitdroging
- Veel plassen, daarna juist heel weinig of niets meer (polyurie gevolgd door oligurie)
- Trillen, wankel lopen
- Toenemend nierfalen: 24 tot 72 uur later
Wat doe je als je kat ervan heeft gegeten?
Direct naar de dierenarts. Niet wachten op symptomen, niet googelen, niet bellen met vrienden. Behandeling die binnen 6 uur na inname start (intraveneus infuus om de nieren door te spoelen, plus actieve kool om resterend gif te binden) geeft bijna 100% overlevingskans. Behandeling na 18 uur is veel moeilijker. Na 36 tot 72 uur is dialyse vaak de enige optie en is de prognose slecht. Neem als het kan een stuk van de plant mee, of een foto, zodat de dierenarts de soort kan bevestigen.
- Verwijder eventuele plantresten uit de bek.
- Spoel de bek met lauw water, niet forceren.
- Bel je dierenarts of de Dierenartsenpost.
- Bewaar een plantfragment voor identificatie.
Bij verdenking direct contact opnemen met je dierenarts.
Hoeveel is gevaarlijk?
Er is geen veilige hoeveelheid. Eén afgekloven blad, twee gelikte pollenkorrels, één slok water uit de vaas. Allemaal gedocumenteerde dodelijke gevallen. Anders dan bij de meeste plantvergiftigingen telt de dosis hier niet. Wat telt is contact en de tijd tot behandeling.
Botanische context
Echte lelies horen tot het geslacht Lilium (denk aan de Aziatische lelie, Oosterse lelie en Tijgerlelie) en het verwante geslacht Hemerocallis, de daglelie. Hemerocallis lijkt op een lelie, heet zo in het Engels (daylily) en is botanisch geen Lilium, maar net zo dodelijk voor katten. Veel planten met het woord lily in hun naam zijn juist géén echte lelies. Die staan hieronder.
Vaak verward met
Een Spathiphyllum is botanisch geen lelie. Hij hoort bij de aronskelken (Araceae), niet bij de Liliaceae. Wel giftig voor katten, maar door calcium-oxalaatkristallen: mondirritatie, kwijlen, slikproblemen. Vervelend en pijnlijk, maar niet dodelijk. Het verschil met een echte lelie is letterlijk leven of dood. Heeft je kat van een vredeslelie gegeten, dan is een telefoontje met de dierenarts vaak voldoende. Bij een echte lelie ga je direct.
Ook geen echte lelie, ook een aronskelk. Bevat dezelfde calcium-oxalaatkristallen als de Spathiphyllum. Geeft pijn in de mond, kwijlen en eventueel braken. Niet niertoxisch, niet dodelijk in gewone hoeveelheden. Het probleem is vooral dat de naam mensen op het verkeerde been zet.
Dit is wél een echte killer, ondanks dat het botanisch geen Lilium is. Hemerocallis veroorzaakt exact dezelfde acute niertubulaire necrose als een Lilium. Bij katten geldt: behandel iedere Hemerocallis-ingestie als levensgevaarlijke noodsituatie. Daglelies staan veel in tuinen en in gemengde boeketten. Check elk boeket dat binnenkomt.
Ook geen lelie. Hoort bij de aspergefamilie. Het gevaar is hier compleet anders: het bevat hartglycosiden die de hartslag verstoren, niet de nieren. Bij katten kan dit braken, diarree, een trage hartslag en hartritmestoornissen geven. Ook serieus, ook acuut dierenarts-werk, maar via een ander mechanisme dan de echte lelie.
Veilige alternatieven uit onze collectie
Deze planten zijn volgens ASPCA veilig voor katten en geven een vergelijkbaar gevoel of uiterlijk.
Heb je katten en wil je toch bloemen in huis: lees elk boeket voordat het op tafel staat. Schenk lelies aan iemand zonder kat, of zet ze in een ruimte waar de kat nooit komt en houd er rekening mee dat pollen door de lucht en aan je kleding meereist. Liever nog: kies voor rozen, gerbera's of orchideeën. De boeketten zien er nog steeds prachtig uit, en je kat blijft buiten gevaar.
Veelgestelde vragen
Hoe snel moet ik naar de dierenarts als mijn kat van een lelie heeft gegeten? ▼
Direct, en zeker binnen 6 uur. Behandeling binnen dat venster heeft bijna 100% overlevingskans. Wacht niet tot je symptomen ziet. Tegen die tijd zijn de nieren al beschadigd.
Is alleen de bloem giftig of ook het blad? ▼
Elk deel van een echte lelie is giftig: blad, stengel, bloem, pollen, meeldraden en zelfs het vaaswater. Een kat die pollen van haar vacht likt is al blootgesteld.
Mijn kat heeft alleen aan het vaaswater geroken, is dat erg? ▼
Ruiken is geen probleem. Drinken wel. Het vaaswater bevat opgeloste toxine. Eén slok is voldoende voor acute niertoxiciteit. Bij twijfel: direct dierenarts.
Is een peace lily of vredeslelie hetzelfde als een echte lelie? ▼
Nee, een Spathiphyllum hoort niet bij de lelies. Hij geeft mondirritatie via oxalaten, niet niertoxiciteit. Onaangenaam voor de kat, maar niet dodelijk.
Welke bloemen kan ik wel in huis zetten met een kat? ▼
Rozen, gerbera's, orchideeën (Phalaenopsis), vlierbloesem en Afrikaanse viooltjes (Saintpaulia) staan op de ASPCA niet giftig lijst. Check elk boeket op verstopte lelies of daglelies.
Welke symptomen zie ik het eerst bij een lelie-vergiftiging? ▼
Vaak braken binnen 1 tot 3 uur, gevolgd door sloomheid en geen eetlust. Daarna eerst meer plassen, daarna juist niets meer. Op dat punt is de nierschade al fors. Wachten op symptomen is te laat.
Bronnen
- Lily (Easter lily): giftig voor katten · ASPCA Animal Poison Control
- Tiger Lily: giftig voor katten · ASPCA Animal Poison Control
- Daylily (Hemerocallis): giftig voor katten · ASPCA Animal Poison Control
- Lilies: Severe kidney toxicity in cats · Pet Poison Helpline
- Peace Lily (Spathiphyllum): giftig voor katten · ASPCA Animal Poison Control
- Calla Lily (Zantedeschia): giftig voor katten · ASPCA Animal Poison Control