Varens als kamerplant
Varens als kamerplant hebben een reputatie van moeilijk, en die is maar half verdiend. Het hangt volledig af van welke soort je kiest: een nestvaren of blauwvaren staat er na een jaar nog prima bij in een gewone woonkamer, terwijl een venushaar al bruin is na een dag vergeten. Wat ze delen is hun herkomst op de bosbodem, en dat verklaart meteen waarom ze weinig licht verdragen maar geen droge stooklucht. Alle varens hieronder zijn bovendien veilig voor katten en honden.
Welke varen kies je?
Het verschil tussen de makkelijkste en de moeilijkste varen is groter dan bij welke andere plantengroep ook. Kies daarom bewust en niet op uiterlijk alleen.
De vuistregel: hoe fijner het blad verdeeld is, hoe meer oppervlak er is om vocht via te verliezen, en hoe vochtiger de lucht moet zijn. Een nestvaren met gladde, onverdeelde wedels verdraagt daarom veel meer dan een venushaar.
Heb je geen badkamer met daglicht beschikbaar, houd het dan bij de nestvaren en de blauwvaren. Heb je die wel, dan komen de bostonvaren en de konijnenpootvaren binnen bereik.
Varens met kruipende wortelstokken
Drie van de varens hieronder hebben dikke, behaarde wortelstokken die over de potrand kruipen: de blauwvaren, de konijnenpootvaren en in mindere mate de hertshoornvaren.
Die rhizomen zijn geen overtollige wortels maar de stam van de plant. Er komen nieuwe wedels uit en ze slaan water op, wat deze soorten een stuk droogtetoleranter maakt dan varens zonder.
Twee dingen om te onthouden. Begraaf ze niet bij het verpotten, want onder de grond gaan ze rotten. En knip ze niet weg omdat ze over de rand hangen, want dan haal je precies het groeipunt weg.
Kies voor deze soorten een brede, ondiepe pot of een hangpot, zodat de wortelstokken ruimte hebben om te kruipen.
Veelvoorkomende problemen
Waarom varens anders werken dan andere kamerplanten
Varens bestonden al honderden miljoenen jaren voordat de eerste bloem verscheen. Ze maken geen bloemen en geen zaad, maar vermeerderen zich via sporen die als regelmatige bruine stipjes aan de onderkant van het blad zitten. Die stipjes worden vaak voor een plaag aangezien, terwijl ze juist een teken zijn dat de plant volwassen en tevreden is. Verder komen vrijwel alle varens uit de gefilterde schaduw van een bos, waar de lucht vochtig is en de bodem nooit volledig uitdroogt. Op een noordraam doen ze het daarom beter dan de meeste kamerplanten, maar in de droge lucht van het stookseizoen hebben ze het zwaar.
Tips
Laat de kluit nooit volledig uitdrogen
Varens hebben dunne wortels zonder watervoorraad. Waar je andere kamerplanten juist laat opdrogen, giet je hier zodra de bovenste centimeter droog aanvoelt. Uitgedroogde wedels worden bruin en herstellen niet.
Sproeien helpt nauwelijks
Het effect van een plantenspuit duurt een paar minuten en je houdt nat blad over. Wat wel werkt is de plant in een badkamer met daglicht zetten, hem tussen andere planten plaatsen of een luchtbevochtiger gebruiken.
Knip verdorde wedels bij de basis weg
Een half afgeknipte wedel groeit niet dicht en blijft er kaal bij staan. Knip altijd helemaal terug tot vlak boven de grond, dan komt er een nieuwe voor in de plaats.
Gebruik geen bladglansmiddel
Varenwedels zijn dun en hebben geen dikke waslaag. Bij de blauwvaren en de hertshoornvaren veeg je bovendien de beschermende waslaag of beharing weg. Afstoffen met een zachte droge kwast is genoeg.
Verzorgingsgidsen
Veelgestelde vragen
Welke varen is het makkelijkst als kamerplant? ▼
De nestvaren (Asplenium nidus), omdat zijn wedels glad en onverdeeld zijn in plaats van fijn ingesneden. Daardoor verliest hij veel minder vocht en verdraagt hij gewone kamerlucht. De blauwvaren (Phlebodium) is een goede tweede: zijn dikke wortelstokken slaan water op, waardoor hij een gemiste gietbeurt probleemloos overleeft.
Zijn varens giftig voor katten? ▼
Echte varens niet. De nestvaren, bostonvaren, hertshoornvaren en konijnenpootvaren staan alle vier als niet-giftig op de lijst van de ASPCA. Let wel op de aspergevaren (Asparagus setaceus): dat is ondanks zijn naam geen varen maar een Asparagus, en die is wel giftig voor katten en honden.
Wat zijn die bruine stipjes onder mijn varenblad? ▼
Sporenhoopjes, sori genoemd, en dat is hoe varens zich voortplanten. Je herkent ze aan het regelmatige patroon: nette rijtjes langs de nerf of de bladrand, op elke oudere wedel op dezelfde plek, en ze laten niet los als je eraan krabt. Schildluis zit juist willekeurig verspreid en komt wel los.
Kunnen varens tegen weinig licht? ▼
Beter dan de meeste kamerplanten, want ze komen van de bosbodem waar maar een fractie van het licht doordringt. Een noordraam of een plek een paar meter van het raam is ideaal. Directe zon verdragen ze slecht: een uur middagzon geeft verbrande, papierachtige plekken die niet meer herstellen.
Welke varen past in een badkamer? ▼
Alle varens doen het goed in een badkamer met daglicht, maar voor de bostonvaren, konijnenpootvaren en hertshoornvaren is het echt de beste plek. Zij hebben de hoogste luchtvochtigheid nodig en profiteren het meest van de damp bij het douchen.