Orchideeen als kamerplant
Een orchidee verzorg je anders dan elke andere kamerplant, en dat is de reden dat er zoveel misgaat. Ze groeien van nature op boomstammen in plaats van in de grond, dus ze willen grove schors en geen potgrond, en hun wortels hebben lucht nodig. Daar staat tegenover dat ze maanden achtereen bloeien en jarenlang meegaan als je het ritme eenmaal doorhebt. Alle orchideeen zijn bovendien veilig voor katten en honden.
Welke orchidee heb je?
In Nederland kom je in de winkel vooral drie geslachten tegen, en ze vragen echt iets anders. Voordat je iets aan de verzorging verandert, is dit de vraag die je eerst beantwoordt.
De Phalaenopsis herken je aan brede, vlezige bladeren die plat uit elkaar groeien en aan een boogvormige bloemtak. Hij zit vrijwel altijd in een doorzichtige pot. Dit is negen van de tien keer de orchidee die je hebt.
De Cymbidium heeft lange, smalle riemvormige bladeren en verdikte pseudobulben aan de voet, met zware bloemtrossen. De Dendrobium heeft rechtopstaande, bamboe-achtige stengels met bloemen langs de knopen.
Dat onderscheid bepaalt vooral hoe je hem opnieuw aan het bloeien krijgt: de Phalaenopsis via koelere nachten, de Cymbidium via een zomer buiten en de Dendrobium nobile via een koele, droge winter.
Waarom orchideeen in schors staan en niet in aarde
Dit is het punt waarop de meeste orchideeen sneuvelen, en meestal met de beste bedoelingen: bij het verpotten grijpt men naar universele potgrond omdat die kale schors er onafgewerkt uitziet.
Een epifyt heeft wortels die gewend zijn aan lucht. Ze nemen water op tijdens een regenbui en drogen daarna weer op. In potgrond blijven ze permanent vochtig, krijgen ze geen zuurstof en verrotten ze binnen enkele maanden.
Gebruik daarom grove orchideeenschors, eventueel met wat sphagnummos of perliet erdoor. Diezelfde schors kom je trouwens tegen als component in een aroide-mix voor Monstera en Philodendron, precies omdat hij lucht in de pot brengt.
Verpot bovendien op de staat van de schors en niet op de potmaat. Zodra de brokken zijn afgebroken tot fijn, donker materiaal dat water vasthoudt, is het tijd, meestal na twee tot drie jaar.
Veelvoorkomende problemen
Waarom een orchidee andere verzorging vraagt
De orchideeen die je in Nederland koopt zijn vrijwel allemaal epifyten: ze groeien in de natuur op takken en boomstammen, met hun wortels vrij in de lucht. Die wortels nemen vocht op uit regen en luchtvochtigheid en drogen daarna weer op. In gewone potgrond blijven ze permanent nat en verrotten ze binnen enkele maanden. Daarom staat een orchidee in grove schors, en daarom geef je water door onder te dompelen in plaats van te gieten. Bij de Phalaenopsis komt daar iets bijzonders bij: zijn wortels bevatten bladgroen en doen mee aan de fotosynthese. De doorzichtige pot is dus functioneel, en de kleur van de wortels vertelt je precies wanneer hij water nodig heeft.
Tips
Nooit gewone potgrond
Orchideeenwortels hebben lucht nodig. Gebruik grove orchideeenschors, eventueel met wat sphagnummos. Potgrond verstikt de wortels binnen een paar maanden.
Dompelen in plaats van gieten
Zet de binnenpot tien tot vijftien minuten in lauw water en laat daarna volledig uitlekken. Water dat in de sierpot blijft staan is de meest voorkomende doodsoorzaak.
Zwak en vaak bemesten
Er is geen aardebuffer die een te sterke dosis opvangt. Gebruik sterk verdunde orchideeenvoeding in het dompelwater in plaats van af en toe een volle dosis.
Krap houden bij het verpotten
Orchideeen bloeien beter als het nauw zit. Verpot op de staat van de schors, niet omdat de pot te klein lijkt.
Verzorgingsgidsen
Veelgestelde vragen
Welke orchidee is het makkelijkst? ▼
De Phalaenopsis, met afstand. Hij wil het hele jaar door dezelfde kamertemperatuur, heeft geen koude periode nodig om te bloeien en laat via zijn doorzichtige pot precies zien wanneer hij water wil. De Cymbidium en Dendrobium hebben allebei een koele of droge periode nodig om opnieuw bloem te zetten, en dat is waar de meeste mensen op vastlopen.
Zijn orchideeen giftig voor katten? ▼
Nee. De ASPCA rekent de Phalaenopsis, Dendrobium en Cattleya tot de niet-giftige planten, en binnen de orchideeenfamilie zijn geen soorten bekend die ernstig giftig zijn voor katten of honden. Een hap uit een blad of bloem geeft hooguit een rommelige maag.
Hoe vaak geef je een orchidee water? ▼
Ongeveer een keer per week door de binnenpot tien tot vijftien minuten in lauw water te zetten en daarna volledig te laten uitlekken. Bij een Phalaenopsis kun je het aflezen aan de wortels: zilvergrijs betekent dorst, felgroen betekent verzadigd. Een Dendrobium wil duidelijk droger staan.
Waarom bloeit mijn orchidee niet meer? ▼
Dat verschilt per soort. Een Phalaenopsis heeft in de herfst een paar weken koelere nachten nodig, ongeveer vijf graden lager dan overdag. Een Cymbidium moet in de zomer buiten hebben gestaan en koude nachten hebben gehad. Een Dendrobium nobile wil een koele, droge winter. Te weinig licht is bij alle drie de tweede oorzaak.