Is een varen giftig voor katten?
Het hangt af van de soort. Echte kamerplant-varens zoals Bostonvaren, nestvaren en vrouwenhaarvaren staan bij de ASPCA als veilig voor katten. Asparagus fern (Asparagus densiflorus) is geen echte varen en wel giftig. Sago palm (Cycas revoluta) lijkt op een varen of palm, is geen van beide en is levensgevaarlijk voor je kat.
Je staat in het tuincentrum bij een tafel vol varens en je vraagt je af of er eentje bij past met een kat in huis. Goed nieuws: de meeste echte varens kun je gerust meenemen. Maar twee planten die ertussen staan met het woord varen of palm in de naam moet je echt links laten liggen.
Welke stof maakt een Varen giftig?
De echte varens die je in Nederland als kamerplant koopt (familie Polypodiaceae, Aspleniaceae, Dryopteridaceae, Davalliaceae) bevatten geen saponinen, geen oxalaten en geen andere stoffen die voor katten een probleem geven. De ASPCA noemt Bostonvaren (Nephrolepis exaltata) expliciet als veilig voor katten, honden en paarden. Datzelfde geldt voor nestvaren, vrouwenhaarvaren, krulvaren en konijnenpootvaren.
Twee verwarrende uitzonderingen staan vaak naast de echte varens in de winkel. De eerste is de Asparagus 'fern' (Asparagus densiflorus en setaceus). Botanisch is dit geen varen maar een aspergesoort. De plant bevat saponinen die maag en darmen irriteren en de besjes geven bij herhaald contact huidirritatie. De tweede en veel gevaarlijkere is de Sago palm (Cycas revoluta). Geen varen, geen palm, maar een cycas. Alle delen bevatten cycasine, een stof die acute leverschade veroorzaakt en bij katten dodelijk kan zijn.
Welke symptomen krijgt mijn kat?
Bij een echte varen verwacht je geen symptomen. Bij Asparagus fern zie je vooral maag-darmklachten. Bij Sago palm zijn de signalen ernstig en komen ze snel. Bel bij een verdenking op Sago palm direct de dierenarts, ook als je kat nog niets laat zien.
- Echte varen: meestal geen symptomen, hooguit een keer overgeven door vezel
- Asparagus fern: braken, buikpijn, diarree, soms huidirritatie rond bek of poten
- Sago palm: braken, bloederige ontlasting, geelzucht, sterke dorst, sufheid, krampen, leverfalen
Wat doe je als je kat ervan heeft gegeten?
Eerst identificeren wat je kat precies te pakken had. Maak een foto van de plant of bewaar een stukje blad. Bij een echte varen (Bostonvaren, nestvaren, vrouwenhaar, krulvaren, konijnenpootvaren) hoef je niets te doen behalve plantresten opruimen en je kat een paar uur in de gaten houden.
Bij een Asparagus fern spoel je de bek met lauw water en hou je je kat 12 tot 24 uur in observatie. Bel je dierenarts bij aanhoudend braken of diarree.
Bij Sago palm ga je direct naar de dierenarts. Niet wachten op symptomen, niet googelen. Cycasine veroorzaakt acute leverschade en bij katten kan dat fataal aflopen. Neem een stukje van de plant mee voor identificatie. Buiten kantooruren is de ASPCA Animal Poison Control 24/7 bereikbaar op +1-888-426-4435 (Engels, betalend).
- Verwijder eventuele plantresten uit de bek.
- Spoel de bek met lauw water, niet forceren.
- Bel je dierenarts of de Dierenartsenpost.
- Bewaar een plantfragment voor identificatie.
Bij verdenking direct contact opnemen met je dierenarts.
Hoeveel is gevaarlijk?
Bij echte varens is er geen toxische drempel. Eet je kat een heel blad op, dan kan ze hooguit overgeven door de hoeveelheid vezel, vergelijkbaar met na het kauwen op gras. Bij Asparagus fern geldt: hoe meer, hoe vervelender, maar zelden levensgevaarlijk. Bij Sago palm bestaat er geen veilige dosis. Eén of twee zaden, of een paar happen blad, zijn al genoeg om acute leverschade te veroorzaken. Voor deze plant geldt: elk contact is een spoedgeval.
Botanische context
Echte varens (Pteridophyta) horen tot een oeroude groep landplanten die zich voortplant via sporen, zonder bloemen of zaden. Dat is botanisch een totaal andere wereld dan de zaadplanten waar Asparagus en Cycas onder vallen. Asparagus densiflorus is een lid van de aspergefamilie en lijkt op een varen door de fijne, vederachtige bladeren. De Sago palm is helemaal geen palm en geen varen, maar een cycas: een levend fossiel uit een plantenfamilie die ouder is dan de dinosauriërs. De verwarrende namen komen uit de bloemen- en tuincentrumhandel, niet uit de plantkunde.
Vaak verward met
Dit is de gevaarlijkste verwarring in dit hele cluster. De Sago palm wordt verkocht als palm én als varen, terwijl hij geen van beide is. Het is een cycas en alle delen bevatten cycasine, een stof die bij katten acute leverschade veroorzaakt. Eén of twee zaden kunnen al dodelijk zijn. Herken hem aan de stevige, leerachtige bladeren in een rozet rond een dikke knol-achtige stam. Zie je deze plant in huis bij iemand met een kat: opzij zetten of weghalen. Meer over deze plant lees je in de palm-gids voor katten.
De naam zegt fern, de plant is het niet. Asparagus densiflorus en setaceus zijn aspergesoorten met fijne, sprietige bladeren die op varenblad lijken. Ze bevatten saponinen die maag en darmen irriteren. Niet levensgevaarlijk, wel vervelend. Een kat die ervan eet kan braken, buikpijn en diarree krijgen. De rode besjes die de plant soms maakt zijn extra irriterend. Herken hem aan de fijne, naaldachtige takjes en soms kleine witte bloemetjes, kenmerken die je bij een echte varen niet ziet.
Wil je de groene, lommerrijke look van een varen zonder elk soort-onderscheid te hoeven uitzoeken, dan is een Calathea een veilige tegenhanger. Andere familie (Marantaceae), geen oxalaten, geen saponinen, staat bij de ASPCA als veilig. De bladtekening is grafischer dan een varen, maar de tropische sfeer is vergelijkbaar.
Veilige alternatieven uit onze collectie
Deze planten zijn volgens ASPCA veilig voor katten en geven een vergelijkbaar gevoel of uiterlijk.
Een echte varen mag gewoon in huis bij een kat. Bostonvaren, nestvaren, vrouwenhaar: prima keus. Twijfel je over een plant met varen of palm in de naam, check dan de Latijnse naam op het labeltje. Zie je Asparagus staan, dan is voorzichtigheid op zijn plek. Zie je Cycas revoluta of Sago palm, dan gaat die plant simpelweg niet mee naar huis. Op zoek naar alternatieven? Bekijk onze huisdier-veilige kamerplanten.
Veelgestelde vragen
Is een Bostonvaren giftig voor katten? ▼
Nee. De ASPCA noemt Nephrolepis exaltata (Bostonvaren) veilig voor katten, honden en paarden. Een hap blad geeft hooguit wat overgeven door de vezel, geen gif.
Welke varens zijn veilig voor katten? ▼
De Bostonvaren (Nephrolepis exaltata), nestvaren (Asplenium nidus), vrouwenhaarvaren (Adiantum), konijnenpootvaren (Davallia) en krulvaren (Polystichum) staan alle bij de ASPCA als veilig. Dit zijn de meest verkochte kamerplant-varens in Nederland.
Is een Asparagus fern hetzelfde als een echte varen? ▼
Nee. De Asparagus fern (Asparagus densiflorus, setaceus) is botanisch geen varen, maar een aspergesoort. De plant bevat saponinen die bij katten maag-darmklachten geven. Niet levensgevaarlijk, wel vervelend genoeg om buiten bereik te zetten.
Wat is een Sago palm en waarom is hij zo gevaarlijk? ▼
Sago palm (Cycas revoluta) is geen palm en geen varen, maar een cycas. Alle delen bevatten cycasine, een stof die bij katten acute leverschade veroorzaakt. Eén of twee zaden kunnen al dodelijk zijn. Bij verdenking direct naar de dierenarts, ook zonder symptomen.
Mijn kat heeft op een varen gekauwd, moet ik naar de dierenarts? ▼
Eerst kijken om welke varen het gaat. Bij een echte kamerplant-varen (Bostonvaren, nestvaren, vrouwenhaar) hoef je niets te doen. Bij Asparagus fern observeer je 12 tot 24 uur en bel je bij aanhoudend braken. Bij Sago palm ga je direct, zonder af te wachten.
Hoe herken ik het verschil tussen een echte varen en een Sago palm? ▼
Een echte varen heeft zachte, vederachtige bladeren op dunne stelen die uit een wortelrozet komen. Een Sago palm heeft stevige, leerachtige bladeren in een rozet rond een dikke knol-achtige stam. Bij twijfel: check de Latijnse naam op het label. Cycas revoluta = wegblijven.
Bronnen
- Boston Fern (Nephrolepis exaltata bostoniensis): veilig voor katten, honden en paarden · ASPCA Animal Poison Control
- Sago Palm (Cycas revoluta): giftig voor katten, honden en paarden · ASPCA Animal Poison Control
- Asparagus Fern (Asparagus densiflorus): giftig voor katten en honden · ASPCA Animal Poison Control
- Sago Palm: Acute leverschade bij katten en honden · Pet Poison Helpline