Is klimop (Hedera) giftig voor katten?
Klimop is giftig voor katten. De ASPCA classificeert Hedera helix als toxisch door triterpenoïde saponinen in de bladeren. Bij een hap zie je vaak braken, kwijlen, buikkrampen en diarree. De klachten zijn meestal matig en trekken binnen een dag bij, maar bij grotere hoeveelheden kunnen tremoren en sloomheid optreden. Spoel de bek, observeer 12 tot 24 uur en bel je dierenarts bij aanhoudend braken of suf gedrag.
Je hebt een klimop langs een rek of vensterbank laten groeien voor die mooie hangende slingers, en nu zie je je kat aan een blad knabbelen. Even schrikken, want klimop heeft niet voor niets de reputatie van een planten-die-je-niet-aan-moet-raken.
Welke stof maakt een Hedera (klimop) giftig?
Alle delen van de klimop, en vooral de bladeren, bevatten triterpenoïde saponinen zoals hederagenin en hederin. Daarnaast zitten er polyacetyleen-verbindingen in. Die saponinen zijn zeepachtige stoffen die de slijmvliezen van bek, slokdarm en maag direct irriteren zodra je kat een blad doorbijt. Vandaar het kwijlen, de buikkrampen en het braken. Anders dan veel mensen denken, zijn de bladeren risicovoller dan de bessen: de ASPCA wijst expliciet op het loof als gevaarlijkste deel. Hederin werkt ook irriterend op de huid; katten die met hun snorhaarstreek tegen geknakt klimopblad aan komen, kunnen daar een rode, geïrriteerde huid van krijgen.
Welke symptomen krijgt mijn kat?
De klachten verschijnen meestal binnen een half uur tot enkele uren na de hap. ASPCA en Pet Poison Helpline noemen samen dit patroon voor katten:
- Overmatig kwijlen of smakken
- Misselijkheid en braken
- Buikkrampen, soms te zien aan een gespannen buik of onrustig liggen
- Diarree of zachte ontlasting
- Verminderde eetlust
- Sloom of futloos gedrag bij grotere hoeveelheden
- Tremoren of trillingen bij forse ingestie
- Bij huidcontact: lokale roodheid of irritatie rond bek en snorhaarstreek
Wat doe je als je kat ervan heeft gegeten?
Haal eerst voorzichtig de plantresten uit de bek van je kat. Spoel daarna de bek met lauw water, niet forceren. Niet zelf laten braken: dat verergert de irritatie van de slijmvliezen. Hangt er klimopsap op de vacht of rond de bek, veeg dat af met een vochtige doek om verdere huidirritatie te beperken. Zet de plant op een plek waar je kat er niet meer bij kan en bewaar een stukje blad voor identificatie. Houd haar 12 tot 24 uur goed in de gaten op braken, diarree, trillen of sufheid. Eén keer braken en daarna weer normaal drinken hoeft geen drama te zijn. Bij aanhoudend braken, trillen, slappe houding, geen interesse in eten of drinken na een dag, of als je twijfelt: bel je dierenarts of de Dierenartsenpost. Buiten kantooruren is de ASPCA Animal Poison Control 24/7 bereikbaar op +1-888-426-4435 (Engels, betalend).
- Verwijder eventuele plantresten uit de bek.
- Spoel de bek met lauw water, niet forceren.
- Bel je dierenarts of de Dierenartsenpost.
- Bewaar een plantfragment voor identificatie.
Bij verdenking direct contact opnemen met je dierenarts.
Hoeveel is gevaarlijk?
Een hap of een afgeknabbeld bladpuntje geeft bij een gezonde volwassen kat meestal milde klachten: een keer kwijlen, een keer braken, en daarna trekt het bij. Pet Poison Helpline beschrijft de toxiciteit van klimop als matig. Vervelender wordt het als je kat meerdere bladeren naar binnen werkt of langer aan een stengel zit te kauwen. Dan zien dierenartsen vaker stevigere maagdarmklachten, en bij grote hoeveelheden ook trillen en sufheid. Kittens, oudere katten en katten met een gevoelige maag reageren feller. Bij hen is de drempel om te bellen lager.
Botanische context
Klimop is de Nederlandse naam voor het geslacht Hedera, een groep klimmende, altijd-groene planten uit de familie Araliaceae. In Nederland komt Hedera helix (gewone klimop) zowel in de tuin als binnenshuis veel voor; Hedera canariensis (Canarische klimop) zie je vaker in hanglampen of als grotere kamerplant. Beide soorten bevatten dezelfde saponinen in vergelijkbare concentraties. Er bestaat geen veilige klimop-variant voor katten. Klimop hoort botanisch tot dezelfde familie als de Schefflera (vingersboom) en de Fatsia japonica, en ook die staan op de ASPCA-lijst als giftig voor katten. Een patroon binnen Araliaceae waar je rekening mee mag houden als je een katvriendelijk huis wilt.
Vaak verward met
Pothos wordt in het Engels 'devil's ivy' genoemd en heeft net als klimop hangende slingers met hartvormige bladeren. Mensen halen ze in de winkel geregeld door elkaar. Botanisch is het een totaal andere familie (Araceae in plaats van Araliaceae) en de toxische stof is anders: pothos bevat onoplosbare calcium-oxalaten in plaats van saponinen. Wel net zo goed giftig voor katten, met name door brandend gevoel in de bek en kwijlen. Twee verschillende planten, twee verschillende mechanismen, hetzelfde advies: niet op kat-hoogte zetten.
De druifklimop wordt in tuincentra vaak naast de gewone klimop gezet en heeft vergelijkbare gelobde, ranke bladeren. Toch is het een totaal andere plant uit de druivenfamilie (Vitaceae). Cissus staat op de ASPCA-lijst als niet giftig voor katten. Heb je twijfel over welke 'klimop' je in huis hebt: het blad van Cissus voelt steviger en glanzender aan, en de plant heeft kleine ronde ranken waarmee hij houvast zoekt. Bij gewone Hedera zie je kleine, zuignapachtige hechtwortels langs de stengel.
Schefflera is familie van klimop (allebei Araliaceae) en bevat ook saponinen. Daarnaast zitten er nog calcium-oxalaten in, wat de klachten bij katten heviger maakt dan bij Hedera. Veel mensen weten niet dat klimop en vingersboom familie zijn. Voor je kat geldt voor beide: liever niet in huis, of in elk geval ver buiten haar bereik.
Andere planten met saponinen
Planten in deze groep geven vergelijkbare maag-darm-klachten en sufheid bij je kat, soms ook verwijde pupillen.
Veilige alternatieven uit onze collectie
Deze planten zijn volgens ASPCA veilig voor katten en geven een vergelijkbaar gevoel of uiterlijk.
Een hap klimop is bij een gezonde kat zelden levensbedreigend, maar het is wel een plant die ik niet meer binnen haar bereik zou laten groeien. Die hangende slingers nodigen kittens uit tot spelen, en de saponinen zorgen voor een onaangename middag. Zet 'm hoog op een kast, in een macramé-hanger waar de slingers niet tot kathoogte komen, of in een kamer waar de kat niet komt. Wil je dezelfde wilde, groene look zonder zorgen, dan is een Peperomia hangend of een Calathea een veilig alternatief. Eén keer braken en daarna weer rustig haar kop in het waterbakje, dan weet je dat het meeviel. Op zoek naar alternatieven? Bekijk onze kat-vriendelijke kamerplant-collectie.
Veelgestelde vragen
Is klimop giftig voor katten? ▼
Ja. De ASPCA Animal Poison Control classificeert Hedera helix (klimop, English ivy) als giftig voor katten. De bladeren bevatten triterpenoïde saponinen die braken, kwijlen, buikkrampen en diarree veroorzaken.
Mijn kat heeft aan een klimopblad geknabbeld, moet ik direct naar de dierenarts? ▼
Bij één hap zie je meestal alleen kwijlen of een keer braken. Verwijder restjes uit de bek, spoel met lauw water en houd je kat 12 tot 24 uur in de gaten. Bel direct de dierenarts bij aanhoudend braken, diarree, trillen, sufheid of als ze niet meer wil eten of drinken.
Zijn de bessen van klimop giftiger dan de bladeren? ▼
Nee, andersom juist. ASPCA wijst expliciet op de bladeren als gevaarlijkste deel voor huisdieren. De bessen bevatten ook saponinen, maar de concentratie in het loof ligt hoger. Voor je kat zijn beide delen reden om weg te houden.
Is Hedera canariensis net zo giftig als Hedera helix? ▼
Ja. Alle Hedera-soorten bevatten dezelfde triterpenoïde saponinen in vergelijkbare concentraties. ASPCA en Pet Poison Helpline behandelen alle klimopvarianten gelijk qua toxiciteit voor katten.
Kan een kat doodgaan aan klimop? ▼
In de praktijk zelden. Pet Poison Helpline beschrijft de toxiciteit als matig. De klachten blijven meestal beperkt tot maagdarmklachten en trekken binnen een dag bij. Bij forse ingestie kunnen tremoren en sloomheid optreden; dan is direct contact met de dierenarts nodig. Kittens, oudere katten of katten met een onderliggende aandoening reageren feller.
Waarom heeft mijn kat een rode huid rond haar bek na contact met klimop? ▼
Hederin, een van de saponinen in klimop, werkt ook irriterend op de huid. Katten die met hun snorhaarstreek tegen geknakt klimopblad komen, kunnen daar lokale roodheid van krijgen. Veeg de plek af met een vochtige doek en houd het 24 uur in de gaten. Zwelt het op of blijft het rood, dan bel je je dierenarts.
Welke planten lijken op klimop maar zijn wel veilig voor katten? ▼
Cissus rhombifolia (druifklimop) lijkt sterk op klimop en staat op de veilige ASPCA-lijst. Wil je dezelfde hangende, groene look zonder risico, dan is ook een hangende Peperomia of een Calathea een veilig alternatief. Let op: pothos en Schefflera lijken óók op klimop maar zijn beide giftig voor katten.
Bronnen
- English Ivy (Hedera helix): toxic to dogs, toxic to cats, toxic to horses · ASPCA Animal Poison Control
- English Ivy: matig giftig, gastro-intestinale klachten door triterpenoïde saponinen · Pet Poison Helpline